پەڕەی مامۆستا زانا سلیم کەلاری

 پێشنیارێک   بۆ دابەشکردنی سەرفترە .  ...... وەکو ڕوونە لە سونەتی پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم برنج دیاری نەکراوە بۆ سەرفترە بەڵکو ئەوەی کە هەیە دیاری کردنی قووت و خواردنی سەرەکی خەڵکی ئەو سەردەم و ساڵانەیە کە تێیدا دەژین .  هەر بۆیە لەم ڕوانگەیەوە ئەو کەسانەی کە سەرفترەیان بەخواردن دابەشدەکەن لەسەر سونەتی پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم دەتوانن هەر خواردنێکی دیکە دیاری بکەن کە قوتی خەڵکە وەکو : نۆک و نیسک و برنج و فاسۆلیا .  بۆیە ئەگەر ماڵێک سێ کەس بن ئەتوانن هەرکەسێکیان بەجۆرێک بێت لە خواردن ، سەرفترەی کەسێکیان برنج بێت .  هی کەسێکی دیکەیان نۆک بێت.  کەسێکی دیکەش فاسۆلیا بێت . خۆ ئەگەر لەسەرووی سەرفیترە بە سەدەقە و خێر : « ئاو تەماتە و ڕۆن و شەکری و چکلێت» بکڕێت بۆ ئەو ماڵەی سەرفترەی پێ دەدرێت ئەوا زۆر باش ترو بەرەکەت دار ترە .  بەم شێوازەش ئەو کەسەی کە سەرفترەکە وەردەگرێت سوودی لێ وەردەگرێت : ١- برنجی لەلا کەڵەکە نابێت پێویست بە فرۆشتنەوەی بکات.  ٢- پێویست ناکات بچێت خۆراکی دیکەی جەژن بکرێت .  ٣- ئەو پارەی کە دایدەنێت ...

 تەعزیەی میشێل عەفلەق... .... بیرم دێت، پازدە بۆ بیست ساڵێک پێش ئێستا، تۆمارێکی دەنگی هەبوو کە باسی «تەعزیە و پرسەدانان»ی دەکرد؛ مامۆستایەکی ئاینی دەیوت: «خەڵکی ئێمە، بابەتی دین و ئیمان بەلایانەوە پێوەر نییە و تەنیا دوای قەرەباڵغی دەکەون. قەسەم بە خوا، ئەگەر «میشێل عەفلەق» لە کوردستان بمرێت، لە مزگەوتەکانی ئێمە تەعزیەی بۆ دادەنێن و دەڵێن: الفاتحة». بەڵام بەداخەوە، ئەم کێشەیە ئێستا تەنیا لەنێو خەڵکی نەخوێندەواردا نییە، بەڵکو پەلی کێشاوە بۆ نێو چینی نوخبە و خوێندەواریش؛ دەستەواژەکانی وەک: «ڕۆحی شاد»، «خوا لێی خۆش بێت» و «خودا بەهەشتی بەرین بە نسیبی بکات»، زۆر هەرزانفرۆش دەکرێن. بەڵام پێویستە ئەو ڕاستییە بزانرێت کە خودای «ڕەببو العالەمین» بۆ بەخشینی بەهەشت و دۆزەخ، یان شادبوونی ڕۆح و جەستە و لێخۆشبوونی خوایی، «کوفر و ئیمان»ی کردووە بە پێوەر. هەر بۆیە ئەگەر ئێوەش لە دونیادا بەهەشت و ڕەحمەتی خوا هەڕاج بکەن، هیچ لەو حەقیقەتە ناگۆڕێت کە لە دادگای دادپەروەرانەی «ڕەببو العالەمین»دا هەیە..! .

نەخۆشی و چارەسەر ........... ترسناک ترین مەترسی لەسەر نەخۆش ئەوەیە کە جیاوازی نەکات لەنێوان نەخۆشی و چارەسەردا بەهەمان شێوەش ئومەتی ئیسلامی گەورەترین مەترسی لەسەری بریتیە لەوەی کە نەخۆشی و چارەسەرەکەی لێ تێکەڵ بکرێت . پێغەمبەری خوا صلی الله علیە وسلم لەفەرموودەکانی دا باسی ئەوەی کردووە کە : ۱- نەخۆشی و هۆکاری زەلیلی ئێمە بریتیە لە دوورکەوتنەوە لە بنەماکانی دینەکەمان و ڕووکردن لە خۆشویستنس دو نیا بە جۆرێک هەوڵدانما بۆ دینەکەمان بیر بباتەوە . وەکو دەفەرمووێت [حب الدنیا و كراهية الموت] و [ٳذا تبايعتم بالعينة و رضيتم بالزرع و ٲخذتم ٲذناب البقر و تركتم الجهاد سلط الله علیكم ذلا ] . ۲- وە چارەسەرەکەشی بریتیە لە گەڕانەوەی ڕاستەقینە بۆ دینەکەمان لە هەموو بوارەکاندا وەکو [بیروباوەڕ و ڕێباز ، معاملات ، عیبادات ، ڕەوشت وئاداب] بەڵام بەداخەوە ئەگەر بێت و کارەکەمان لێ تێکەڵ بکرێت و نەخۆشیەکەمان لێ بکرێت بە چارەسەر ئەوا کێشە گەورەکەیە.

الغلو : مجاوزة الحد في مدح شيء ٲو ذمه . ويضبط بالالتزام بما ٲمر به الشرع. ولا يلتفت ٳلی آراء الناس : لٲن المتشدد یراك متساهلا ، و المتساهل یراك متشددا . و شرع الله هو الميزان العادل لتمييز المعتدل من الغالي والجافي .

جواني وباشي مرۆڤ لە شاردەنەوەی سێ شت دایە :: شاردنەوەی فەقیری:: تاوەکو خەلک واگومان بەرن کە تۆ دەولەمەندی. وشاردنەوەی توڕەیی :: تاوەکو خەلک وا گومان بەرن کە کە تۆ رازیت و توڕە نەبویت . شاردنەوەی ناڕەحەتی وسەختی ژیان تاوەکو خەلک وا گومان بەرن کە تۆ لە نیعمەت و خۆشی دایت . .................. قال الإمام الشافعي رحمه الله : جوهر المرء في ثلاث : ● كتمان الفقر: حتى يظن الناس من عفتك أنك غني ● وكتمان الغضب: حتى يظن الناس أنك راض ● وكتمان الشدة: حتى يظن الناس أنك متنعم . [ مناقب الشافعي للبيهقي (188/2) ]

مەرج نیە ئەوەی دژی خواستەکانت بوو ئەوا خراپ بێت .................... قال الله تعالى : (فَعَسَى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئًا وَيَجْعَلَ اللَّهُ فِيهِ خَيْرًا كَثِيرًا). ............... بەڵکو شتیک هەبێت ئێوە رقتان لێی ببێتەوە بەڵام خوای پەروەردگار خێرێکی زۆری تیدا .

زۆر قسە کردن دانایی و زیرەکی نیە بەڵکو خۆ پاراستن لەتاوانباری و موفلیسی قیامەت دانایی و زیرەکیە

الحمد لله (نیقاب و حیجاب) دووسودی گەورەی تێدایە  ........... کاتێک ئافرەتێکی موسڵمان ( حیجاب یان نیقاب دەکات) یاخود گەنجێکی موسڵمان (ڕێش بەردەداتەوە یان شەرواڵەکەی کورت دەکاتەوە) ئەوا دوو سودی گەورەی تێدایە : ١- گوێڕایەڵی کردنی خوای پەروەردگارە و پاداشتی لەسەرە بە جێگەیاندنی ئەو واجبانە.  ٢-وەکو دڕکێک وایە بۆ چاوی ( مونافیق و بێ دین و دەغەڵەکان ) چونکە زۆر زۆریان پێ ناخۆشە و بینینی ئەو دروشمانە زۆر ئازاریان دەدات ، ئەویش خۆی بۆ خۆی سودێکی گەورەیە بەڕاستی .

بلاو بونەوەی دروشمەکانی ئیسلام چاوی کوێر کردوون  ................ الحمد لله ڕۆژ بەرۆژ دروشمەکانی ئیسلام زیاتر بڵاو دەبێتەوە بەکوێرایی چاوی هەموو ئەو کەسانەی پێیان ناخۆشە و دژایەتی دەکەن ، وە هەر دەبێت واش بێت چونکە خوای پەروەردگار ئەم ئاینەی ناردووە بۆ ئەوەی سەربکەوێت بەسەر هەموو دین و بەرنامەکانی دیکەدا . ئەوەشی کە دەبینرێت لە سوکایەتی کردنی هەندێک ( داڕنراو لە ڕەوشت و ئەخلاق ) بە دروشمێکی ئیسلام (ڕیشی درێژ ، شەرواڵی کورت ، حیجاب و نقابی داپۆشەر) بەڵگەیەکی ڕوونە لەسەر درەو شاوەیەتی دروشمەکانی ئیسلام کە بووە بە چقڵی چاویان بۆیە باشترین هەڵوێست بریتیە لە زیاد کردنی ئەو دروشمە بۆ ئەوەی زیاتر پێیان ناخۆش بێت.

سێ چارەک و کلتووری کووردی  ..... ئەوانەی لافی کوردایەتی و نیشتیمان پەروەری لێدەدەن کولتور و زمانی کوردیان شێواندووە . ئەوانە وا لەبری جلی کووردی سێ چارەک و پانتتۆڵ لەپێ دەکەن . ئەوانەن وا لەبری وشەی کوردی وشەی زل و زەبەلاحی ئینگلیزی بەکاردێنن بۆ ئەوەی بە ڕۆشنبیر ناوببرێن ، ئەوانە وا سری زمنیان و بنی زمانیان فینگەر و ....ئیزم و کەلەر و پارکین ئەو وشانەیە . ئەوانەن وا خۆیان و منداڵەکانیان لەزانکۆی بێگانە دەخوێنن و بەخەڵکیش دەڵێن ئێمە پەروەردەی کوردستانین . ئەوانەن وا کلتووری کۆمەڵگای ئێمە دەگۆڕن بە فیلم و زنجیرە تورکیەکانیان و دواتریش دەڵێن پارێزگاری لەکۆمەڵگای کوردی دەکەین . ئەوانەن وا لەبری ڕیشی سپی مام حاجیەکان ساک سووکە و شێوازە نابووتەکانی دیکەی سرو ڕیش چاککردنیان هێناوە ناو کۆمەڵکای کروودیەوە داواکارم لەپەروەدگار هیدایەتیان بدات یان ئەم میلەتە لەشڕیان بپارێزێت .

وتراوە : لە تووند ترین ئێش و ئازارەکان تووشی مرۆڤ دەبن سیانن :  🔴  ڕۆشتنی خۆشەیستان ،  🔵  وە کینەلەدڵی دۆستان ، ⚫  و پشتبەردانی هاوڕێ و ئازیزان .

موسڵمان دەبێت ژیر بێت ! ....... موسڵمان دەبێت ژیر بێت بەگژیەکیدا نەدەنەوە . موسڵمان دەبێت ژیر بێت تۆڵەی ئەو هێرشەی چەند ڕۆژی ڕابردووی لێ نەکرێتەوە! . موسڵمان دەبێت ژیر بێت لە بابەتەکان تێ بگات و بزانیت چی دەگوزەرێت لە دەورو بەری !. موسڵمان دەبێت ژیر بێت ڕیسەکەی لێ نەکەن بەخوری و بزانێت ئەوەی کردوویەتی بۆ چی بووە ؟! و چی وتووە ؟! .

زمانی کەسی ژیر لە دوای دڵیەوەیەتی ، ئەگەر ویستی قسە بکات ئەگەڕێتەوە بۆ دڵی .  بەڵام کەسی نەزان و جاهیل دڵی لە سەری زمانیەتی  ئەوەی بێت بە زمانیدا دەیڵێت .  ............. منقول

قسەکردنی ناحەقی ئەمڕۆ پەشیمانی سبەی پێوەیە ، هەر وەکو زوڵم و ناحەقی دوێنێ پەشیمانی ئەمڕۆی پێوە بوو

وتراوە:  کرەوەی هەندێک کەس ناچارمان دەکات بەڕۆشتن بەبێ خوا حافیزی ،  هەرچەندە ڕۆژگارێک هەبووە کە ئەوان بەلای ئێمەوە یەکسان بوون بەهەموو دونیا و ئەوەشی کە تیایەتی

( ئه‌گێڕنه‌وه‌ كه‌ : ئه‌عرابيه‌ك جنيوي به‌ ئه‌عرابيه‌ك دا و كه‌سي جنێو پێدراو بێده‌نك بوو . پرسياري لێكرا : بۆ بێده‌نگ بوويت ليي ئه‌ويش وتي : هيچ علميكم نه‌بوو به‌ هه‌له‌ و خراپه‌كاني و پێشم ناخۆش بوو كه‌ بوهتاني بۆ بكه‌م به‌شتيك كه‌ تييدا نيه‌ ).(1) خۆزگه‌ هه‌نديك كه‌س كه‌ خۆيان ده‌ده‌نه‌ پاڵ سونه‌ت و دينداري ئه‌وه‌نده‌ي ئه‌م ئه‌عرابيه‌ وابان ، چونكه‌ ئه‌م ئه‌عرابيه‌ پێي خۆش نه‌بوو بوهتانێك بكات بۆ ئه‌م كه‌سه‌ به‌ڵام هه‌ندبك كه‌س بوهتان كردني زۆر له‌لا ئاسايي بوه‌ته‌وه‌ و  ئه‌وه‌نده‌ي ئه‌م ئه‌عرابيه‌ له‌خوا ناترسێت . ................. (1).وفيات الأعيان لابن خلكان (69/7).

گرنگی هەوڵدان بۆ یەکڕیزی موسڵمانان ......... پێشەوا عبدالرحمن السعدي بەڕەمەت بێت دەفرمووێت : (... ومن أعظم النصيحة للمسلمين السعي في تأليف قلوبهم واجتماعهم ونهيهم عن التفرُّق ...) واتا : لە مەزنترین دڵسۆزی و نەسیحەت بۆ موسڵمانان بریتیە لە هەڵدان بۆ یەکخستنی دڵیان و کۆکردنەوەیان و ڕێگری کردنیان لە پارچەپارچە بوون . هەروەها دەفەرمووێت : (... ومن أعظم البر السعي في جمع كلمة المسلمين واتفاقهم بكل طريق ...) واتا : لە مەزنترین چاکە بریتیە هەوڵدان بۆ کۆکردنەوەی وتەی موسڵمانان و یەکبوونیان بە هەموو ڕێگاکان . وەهەروەها دەفەرمووێت : (... من أهم قواعد الدين واجل شرائع المرسلين النصيحة لكافة الأمَّة والسعي في جمع كلمة المسلمين وحصول التآلف بينهم وإزالة ما بينهم من التباغض والتشاحن والإحن ...) واتا : لە گرنگترین بنچینەکانی ئاین و بەرزترین درشمەکانی موسڵمانان بریتیە لە دڵسۆزی و ئامۆژگاری بۆ هەموو ئومەت وە هەوڵدان بۆ کۆکردنەوەی وتەی موسڵمانان و دەستخستنی یەکبوونیان و گونجانیان و لابردنی ئەوەی کە لەنێوانیان دایە لە ڕقەبەرایەتی و دژایەتی .. ...... المجموع : 26 - 66

سەرمایەی خۆت لە قازانجی خەڵکی گرنگ ترە ...... مرۆڤ دەبێت خۆی بێت نەوەک : ۱- نوسخەی خەڵکی تر . ۲- یان دارەدەستی خەڵکی تر . ۳- یان قەڵغانی خەڵکی تر . بەکورتی و بەکوردی : دەبێت چەسپاو بیت نەوەک وەکو پەڕ و پوش و گەڵای دار بیت هەر هەوایەک بیەوێت بۆ ئارەزوو و ئامانجی خۆی بت جوڵێنێت . بۆیە لە هەموو ژیانتدا و لە هەموو بوارەکاندا کار بۆ ئامانج و بۆچوونی ڕاست و درووستی خۆت بکە نەوەک خەڵکی بیەوێت بۆ قازانجی خۆی سەرمایەی تۆ بە فیڕۆ بدات ! .

‏قال ابن حبان -رحمه الله تعالى- : " المـعاداةُ بعد الخُلّة - أى الصحبة - فاحشةٌ عظيمة .. لا يليق بالعاقل ارتكابها " واتا : دژایەتی کردن لە دوای خۆشەویستی و هاوڕێیەتی ، کردەوەیەکی قێزەونی گەورەیە ، شایستەی عاقڵ نیە ئەنجامی بدات. .... [ روضة العقلاء ( ١٣٦ ) ]

پێویستە لەسەر کەسی ژیر هەوڵ بدات شوێنەواری چاکەی هەبێت لەدوای خۆی نەوەک شوێنەواری خراپە .. پێویستە لەسەرمان سور بین : ئەوانەی دەیڵێین و ئەوانەی دەینوسین توحید و سونەت و تاعەت بێت  نەوەک شرک و بیدعەی و معصیەت بێت . زانای بەڕێز ابن دقید العید دەفەرمووێت : خۆشبەختی بۆ ئەو کەسەی تاوانەکانی لەگەڵ خۆیدا دەمرێت .